هدف از تحدى ، فقط جنبهء لفظى قرآن مىبود ، ديگر لزومى نداشت كه همهء انس و جن به معارضه با قرآن فرا خوانده شوند ، [ بلكه مىبايست چنين گفته مىشد : « اگر همهء اعراب جمع شوند ، نمىتوانند مثل آن را بياورند ! » ] در حالى كه متفق شدن جن و انس ، و به يارى هم شتافتنشان ، در آيهء مزبور كاملًا مورد توجه بوده است ؛ خصوصاً كه همين آيه خود بر دوام تحدى و مبارزطلبى دلالت دارد ، با اين كه مىدانيم اعراب آن روزگار با آن همه فصاحت و بلاغت ، همگى در گذشته‌اند و اثرى از ايشان بر جاى نمانده است . بنابراين ، اگر هدف از تحدى مواردى شامل‌تر از فصاحت و بلاغت نمىبود ، ديگر تحدى در عصر ما لزومى نداشت ؛ در صورتى كه قرآن كريم هم‌چنان به صورت معجزه باقى مانده هنوز هم جن و انس را به آوردن نظير آيات خود تحدى مىكند « 1 » . 2 . « أَمْ يَقُولُونَ افْتَراهُ قُلْ فَأْتُوا بِسُورَةٍ مِثْلِهِ وَ ادْعُوا مَنِ اسْتَطَعْتُمْ مِنْ دُونِ اللَّهِ إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ » ؛ « 2 » كافران مىگويند كه محمد قرآن را از پيش خود بربافته است ، بگو : اگر شما راست مىگوييد ، يك سوره نظير آن را بياوريد و از هر كس جز خداكه مىتوانيد مدد گيريد . اين آيه بيانگر آن است كه اگر شما كافران واقعاً معتقد هستيد كه قرآن توسط پيامبر صلى الله عليه و آله ساخته و پرداخته شده است ، پس بايد ساختن و پرداختن آن براى نوع بشر ممكن باشد ؛ در اين صورت ، شما همهء انسان‌هاى روى زمين را فراهم آوريد ، و از آنان استمداد كنيد ، و نيز از جن يارى طلبيد ؛ آن‌گاه همگى دست به دست هم دهيد و به اتفاق هم نظير آن را بياوريد . طبق اين بيان ، معلوم مىشود كه خداوند به يك سورهء معين تحدى نكرده و نگفته است كه فى المثل ، سوره‌اى نظير سورهء بقره ( كه طولانىترين سوره هاست ) يا همانند

--> ( 1 ) . تفسير الميزان ، ج 13 ، ص 215 و ترجمهء الميزان ، ج 25 ، ص 341 . . ( 2 ) . يونس ، آيه 38 . .